Labels: Journalism, yaddasht

من هم غمگین شدم که چرا مراسم تشییع جنازه اسماعیل فصیح خلوت بود و اگر آقای دوربینی معروف و چند آقا و خانم دوربینی نامعروف هم نبودند، لابد جنازه زمین می‌ماند اما به خودم اجازه ندادم به کسی توهین کنم که چرا نرفته‌اند زیر تابوت این نویسنده.

من هم غمگین شدم که چرا آدم‌ها اینقدر تنها می‌شوند که دیگران بیایند حرف بزنند و حرف بزنند و شما بخوانید برای مرده کسی سینه بزنند.

به جای گفتن این حرف‌ها «شركت نكردن نويسندگان و روشنفكران به دليل غفلت آنهاست» و به رخ کشیدن رفتن زیر جنازه کسی که وظیفه شرعی ماست و هفت قدم برداشتن پشت سر تابوت ...

کاش کمی واقع‌نگرتر باشیم.

آدم‌ها به چه زنده‌اند؟ جز ارتباط؟ اسماعیل فصیح با چند نفر از اهالی ادبیات و هنر و نشر ارتباط داشت؟

جز دو گفتگوی معروف، آیا خبرنگاری را پیدا می‌کنید توانسته‌باشد با فصیح همکلام شود؟

لابد خواهید گفت رمان‌های معروف و شاهکار او جای خالی اين ارتباط را پر می‌کرد.

خب من هم جواب می‌دهم از کجا می‌دانید خوانندگان آثار شاهکار او در لحظه تشییع جنازه‌اش کتابش را در خلوت نمی‌خواندند؟

اتفاقا گمان می‌کنم اسماعیل فصیح به چیزی رسید که آرزویش را داشت؛ تنهایی و دوری از نویسنده‌ها و زیر تابوت‌گیران.

با همه این احوال فراموش نمی‌کنم این حرف گذشتگان را که «بروید تا بیایند». در اینجا غریبه‌ای نیست لطفا یکی بگوید آیا فصیح را هرگز در تشییع جنازه یکی از همکاران نویسنده‌اش دیده بود؟ روشنفکران که هیچ ...

پساتادانه نوشت : اين يادداشت روز (پنجشنبه 1 مرداد 88 ) در روزنامه فرهيختگان منتشر شد.

Labels: esmaeil-fasih, yaddasht

چندش آور است این وضعیت

هفتان را مالِ کسی نمی دانستم؛ از همان اول حتی. حتی یادِ خود سیدرضا شکراللهی می آید که یکی از کاربران همیشه فعال هفتان بودم؛ اگرچه مدام آقای مدیر هشدار می داد که فقط روزی یک لینک می توانی بدهی! هفته ای یک بار به خودت می توانی لینک بدهی! و ... اما کجا بود گوش شنوا.

هفتان را مال خودم نمی دانستم مال همه بر و بچه های فرهنگی بود؛ نویسنده و شاعر و نقاش و عکاس و خواننده و شنونده و علاقمند.

هفتان که نه مال من بود و نه مال کسی، گاهی عصبانی ام می کرد و سیاست های گاه محافظه کارانه و گاه جانبدارانه و گاه خودخواهانه مدیران و گردانندگانش دلخورم می کرد اما هفتان را دوست داشتم و هر صبح سلامش می دادم و بی شب بخیر به او از اینجا نمی رفتم.

هفتان مال کسی نبود که بیایند به این راحتی درش را تخته کنند؛ یعنی عرضه اش را اگر دارند یکی حتی کاریکاتور کوچکی مثل هفتان را بیاورند و بعد هفتان ما را فیل+تر کنند. نه آن که بیایند و مثل آن اول هابا تیشه بیفتند به جان نقش های بیچاره آثار فرهنگی؟

هفتان محفلی نبود برای راهنمایی به هفت آسمان هنر بلکه خودش هفت آسمان داشت از هفت هنر.

هفتان اسمش هم جالب بود.

هفتان، هفتان بود، نه مال شکراللهی و نه مال من و نه مال هیچ کس؛ لطفا به هفته نرسیده، از خرِ شیطان بیایید پایین و این آخرین روزنه معرفی دوستان خودتان را کور نکنید!

Labels: yaddasht

نفس‌تنگ
مجموعه داستان
مهدی مرعشی

نشر چشمه
چاپ اول، 1387

مهدی مرعشی را دوست دارم، بیشتر از بهلول؛ مهدی مهربان‌تر بود؛ چه وقتی که ماکارونی درست می‌کرد با سویا و چه وقتی که جمعه‌ها تنها می شد و می‌خواست حرف بزند و من دوست داشتم اتاقش را در آن سرمای زمستانی که شیشه‌های پنجره ساختمان 6 کوی دانشگاه تهران، نمی‌گذاشتند سوز سرما بیاید داخل ولی آنقدر گرماش شیرین بود که دلت می آمد همان‌جا بنشینی؛ حتی اگر آن هم اتاقی معیوب دیگرشان باشد که یک شب مهدی تعریف می کرد آمده بود گردنش را فشرده بود که برود از اتاق گم بشود.
مهدی و بهلول قبل از این‌که به کوی دانشگاه بیایند، با هم هم‌اتاق بودند در ساختمان سنایی (زیر پل کریمخان) طبقه دو،‌اتاق 202؛ دیده بودم اتاق‌شان را که از کتاب پر و خالی می شد؛ هردوشان زبان و ادبیات فارسی می‌خواندند در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران.
زندگی‌شان چنان ایده‌آل من بود برای خواندن و نوشتن که همیشه آرزوی چنین زندگی‌ای را داشتم.
درس که تمام شد، مهدی برگشت شیراز و بعد اهواز و بهلول هم رفت ساری.
بهلول را خیلی وقت است ندیده ام؛ از سال 77 به بعد. اما مرعشی را زیاد دیدم. اول سال 80 بود که آمد روزنامه انتخاب. بعد من که می دانستم مدام به "احمد محمود" سر می زده ازش خواهش کردم حالا که نویسنده "همسایه‌ها" و "زمین سوخته" نیست، بنشیند دیده ها و شنیده هایش از محمود را بنویسد.
بعد قصه داد برای این که در قابیل بگذارم؛ از آن وقت در کار انتشار کتاب بود و بودنش در شیراز و بعد اهواز و این آخری ها در تهران، تاثیرش را در چاپ دیرهنگام کتاب هم گذاشت.
مهدی دیوانه نوشتن بود؛ هنوز هم هست. ذاتا داستان‌نویس بود. الان هم بگردید می‌بینید در تمام سایت‌های معروف،‌ داستان دارد.

مهدی و سارا و همایون و ماهور حالا خوشحال هستند که بعد از سال ها، اولین مجموعه داستان مهدی مرعشی منتشر شده است.

پساتادانه‌نوشت: راستی یادم رفت از آن پیپ مهدی مرعشی بنویسم که تلخی‌اش هنوز توی کامم هست و آن فلاکس چای که هیچ‌وقت خدا قند کنارش نبود و اغلب ناچار بودی یا با پولک اصفهانی بخوری یا تلخ‌تلخ.
راستی مهدی جان! ببخش با این عجله این‌ها را نوشتم و لینک‌ها را گذاشتم و حتی نماندم تا کتاب را بخرم و عکس جلدش را از کتابلاگ برداشتم و عکسی هم که از خودت گذاشتم مال چهار پنج سال پیش هست (رویش که کلیک کنی بزرگ هم می‌شود)؛ باور کن ذوق‌زده شدم و گویی کتاب‌ خودم منتشر شده است. مبارکت باشه رفیق. امیدوارم 70 کتاب دیگر هم منتشر کنی.
الان دیدم مهدی مرعشی، خودش هم درباره "نفس تنگ" یادداشتی نوشته ... اینجا

Labels: book, didar, mehdi-marashi, Persian-literature, yaddasht

وقتی مجموعه داستان «باغ اناری» نوشته «محمد شریفی» منتشر شد و جایزه قلم زرین گردون را به خود اختصاص داد، تازه از قزوین آمده بودم تهران و ساکن خوابگاه سنایی کوی دانشگاه تهران شده بودم. آن وقت‌ها «محسن فرجی» داستان‌ها را می‌خواند و من هیچ نمی‌فهمیدم که برای چه این‌طور تعریف می‌کند ازش و فقط یادم می‌آید از آخرین داستان مجموعه باغ اناری به اسم «آخرین شعر» خوشم آمده‌بود و گاهی با خودم تکرار می‌کردم «دلم از تکرار این همه خروس گرفته‌است.»

گذشت تا وقتی «آخرین شعر» را محسن بنی‌فاطمه در وبلاگش منتشر کرد. دوباره یاد شریفی افتادیم که سال‌هاست در دانشگاه آزاد و کار رفسنجان درس می‌دهد و از هیاهوی تهران به دور است. آن وقت «قاسم کشکولی» داستان «وضعیت» را در سایتش منتشر کرد و درباره شریفی هم مطلبی در روزنامه شرق نوشت. بعد یاد یادداشت «رسول آبادیان» افتادم که سال 80 در کتاب هفته نوشت روی این کتاب؛ دیارگرایی در داستان‌نویسی ایران.

«محمود دولت آبادی» در کتاب «آیینه‌ها»ی الهام مهویزانی، درباره شریفی و داستان وضعیت، صبحتی می‌کند که بد نیست مرورش کنیم:
باقر رجبعلی: چند سال قبل در سفر خارج وقتی از شما خواستند داستان کوتاهی از نویسندگان جدید ایران به عنوان نماینده داستان کوتاه معاصر بخوانید، کاری از نویسنده طرفدار مدرنیسم خواندید. اگر یادتان باشد داستان «وضعیت» نام داشت. شما که پرچمدار ادبیات روستایی و واقع‌گرای فارسی هستید چرا داستانی از نویسندگان طرفدار این نوع داستان‌نویسی نخواندید.
محمود دولت آبادی: اصلا اینطور که شما می‌گویید یک عده طرفدار این‌طور داستان هستند یک عده نیستند، من نمی‌فهمم. در ضمن کسی از من نخواست داستانی بخوانم بلکه خود شعری از یک شاعر ایرانی در کانادا و داستان «وضعیت» از محمد شریفی خواندم. این کار به مفهومی که تقی‌زاده از رئالیسم گفت یکی از دلنشین‌ترین داستان‌های کوتاهی است که خوانده‌ام... ادبیات یا ادبیات است یا نیست. مدرن باشد فبها. کلاسیک باشد فبها. با من رابطه انسانی برقرار می‌کند یا نمی‌کند. به شما اطمئنان می دهم وضعیت یکی از عمیق‌ترین داستان‌های رئالیستی است که می‌شناسم. (ص 369 و 370. آیینه‌ها. دفتر دوم. به کوشش الهام مهویزانی. نشر روشنگران و مطالعات‌زنان)

بعد رفتم کرمان تا محمد شریفی را ببینم. از رفسنجان آمد کرمان و با ماشینش رفتیم به ماهان؛ باغ شازده و آرامگاه شاه نعمت‌الله ولی. تا غروب حرف زدیم و دیدم چقدر عاشقش شده‌ام و آرزو کردم تمام این‌ها را که تعریف می‌کند بنویسد؛ شنیده بودم این روزهایش به ترجمه و شعر گفتن می گذرد و دومین مجموعه شعرش هم منتشر شده‌است و چند کتاب ترجمه هم زیر چاپ دارد. حتی شنیدم که درباره محمد شریفی می‌گفتند کاش شعر نگوید و ترجمه نکند و فقط داستان بنویسد؛ چیزی نگفتم درباره اش اما هنوز به خواب‌هایش فکر می کنم که امیدوارم روزی در رمان‌هایش بیایند.

آن وقت داستان‌هایم را نقد کرد و ایرادهایشان را گرفت. تاکید هم کرد از «میلک» بیرون نیایم که من فقط با این روستاست که معنا پیدا می کنم.

دیگر خبری ازش نداشتم تا همین چند روز پیش که شنیدم پذیرش دکترا گرفته در ارمنستان. «باغ اناری» یک بار در تیراژ 2200 نسخه سال 1371 منتشر شده و جایی پیدایش نکردم؛ وقتی رفته بودم کرمان، از آقای شریفی خواهش کردم نسخه ای از این کتاب به من بدهد که نداشت و یک هفته بعد، کپی داستان ها را با طلق و شیرازه برایم فرستاد و پیدا بود از روی تنها نسخه ای که داشته، کپی گرفته و فرستاده‌است.

آن وقت امروز صبح که بیدار شدم گیج بودم. جلد آبی فیروزه ای «باغ اناری» من را کشید طرف خودش؛ یک سال و چهار ماه بود بهش دست نزده بودم.
شروع کردم به خواندن؛ داستان «وضعیت» را چنان با لذت به انتها رساندم که دیوانه وار به کاروانسرای سنگی «زن سورچی» رفتم و بعد غافلگیر برگشتم و رفتم به باغ بادام «پاسگاه» و ...

یاداشتی نوشتم کنار کتاب، با مداد که آن را اینجا بازنویسی می‌کنم: «جالب این که امروز 29 آذر 1387 سه داستان «وضعیت»، «زن سورچی» و «پاسگاه» را دوباره خواندم؛ امروز گویا روز همراهی روح من با محمد شریفی است، چون با جان و دل، داستان ها را دریافتم و با آن ها پیش رفتم. اعتراف می‌کنم قبلا چیزی نفهمیده‌بودم از داستان‌هاش.
آنچه در ساخت فضای وهم‌آلود این داستان‌ها دیدم، اول – تکرار- بود که باعث ساخت این فضای وهم‌آلود شده‌است و باد که در شاخه‌های درخت پشت پنجره می پیچد، یک بار و دو بار وهم آلود نمی‌شود، ولی وقتی تا صبح بخواهد همین طور سایه بیندازد و برقصد بر سقف! وضعیت فرق می‌کند. شریفی به خوبی در داستان‌هایش از عنصر تکرار استفاده کرده‌است.
عنصر دیگری که شریفی به آن پایبند است، عنصر غافلگیری است: در داستان «وضعیت»، در انتهای داستان متوجه می‌شویم شاگرد (علی براتیانی) مرده و معلم که از این واقعه درهم ریخته، جمعه آمده به کلاس و ...
در داستان «زن سورچی» در انتهای داستان متوجه می‌شویم آنچه داستان شده خیالات کودکی است در کاروانسرایی با دیدن اسکلت زن و مردی و اسکلت اسب و ...
در داستان «پاسگاه» هم آسمانی که خیال بارش دارد و بوی آویشن (بوی مرده) و عشق‌بازی گربه‌ها و ...
بحث مهم دیگر کارهای شریفی، استفاده هوشمندانه از زبان است؛ زبانی بسیار ساده و شسته‌رُفته. بی هیچ گرفت‌گیر و حتی بازی فرمی و صنعت بدیعی آشکار. زبانی سهل و ممتنع.
چهارمین عنصر البته، عنصر شعر است و فضای شاعرانه در داستان‌ها؛ همیشه درخت تاقی هست یا بادی یا درخت بادامی و عشقبازی دو گربه و قناری و اسب و ...
یک عنصر دیگر، استفاده از شخصیت‌های محدود در داستان‌هاست و آدم های داستان‌ها کم‌شمارند: در وضعیت، معلم و دانش آموز و مستخدمه. در زن سورچی، زن و کودک و مرد. در پاسگاه، رحمتو و پیرزن.»

نمی‌دانم این‌ها را اینجا بنویسم یا نه اما می‌دانم محمد شریفی، دو داستان «وضعیت» و «زن سورچی» را زمان زندگی یک‌ساله‌اش در شیراز، بعد از این که اولین بار به دیدن «تخت جمشید» می‌رود و به خانه دانشجویی که در آن زندگی می کرده، بازمی‌گردد؛ به دنبال هم و در یک فاصله کمتر از نیم ساعت می‌نویسد؛ خودش می‌گوید هرگز هم بعدها یک کلمه‌اش را حذف نکردم و همان است که بار اول نوشتم.
داستان «پاسگاه» را هم به قول خودش در یک شرایط روحانی و در یک نشست نوشته و هرگز بهش دست نزده‌است.

وقتی آخرین بار با حسرت گفتم «آقای شریفی ظلم کرده‌اید به ما که دیگر داستان ننوشته‌اید.»
خندید و گفت «بگذار دربیایند.»
و فهمیدم که منظورش رمان‌هایش هستند: «سَرجوخه آمین» و «باغ خُرفه».

Labels: book, literature, mohammad-sharifi, mohsen-faraji, Persian-literature, yaddasht

Labels: yaddasht

Labels: yaddasht

من و نادر ابراهيمي و نويد آقايي - بهمن 1382/ عكس: مجيد آزاد

نادر ابراهيمي امروز با همه وداع مي‌كند يا بهتر بگويم همين حالا كه شما در حال خواندن اين يادداشت هستيد، من و دوستانم در حال وداع با نادر ابراهيمي هستيم و نگاهمان به سوي دست دختران و پسران جواني مي‌چرخد كه «بار ديگر شهري كه دوست مي‌داشتم»، «چهل‌نامه به همسرم»، «يك عاشقانه آرام» و ... در دست دارند و يكي به ديگري مي‌گويد چند نامه ابراهيمي به همسرش را در وبلاگش منتشر كرده، آن يكي به كنار دستي‌اش، روزنامه‌اي را نشان مي‌دهد كه تيترش اين است: «مرگ؛ آخرين عاشقانه آرام نادر ابراهيمي» و در اين ميان اما يك چيز جايش خالي است؛ صداي نادر ابراهيمي و يا يك صدا كه كلمات ابراهيمي را بلند و خوش‌آوا بر فراز صداي شلوغي‌ها پرواز دهد.
سال 1379 بود. شهرام غلامپور، نوازنده و آهنگساز قزويني كه تازه از پشت صحنه فيلمي درباره شيرمحمد اسپندار تنها دونلي‌نواز بلوچ برگشته بود، زنگ زد. سلامش خوش‌آهنگ بود. پرسيد: «هنوز با نادر ابراهيمي در ارتباط هستي؟»

گفتم: «نه مثل سال 76 و 77.»

گفت: «چه خوب مي‌شود، بار ديگر شهري كه دوست مي‌داشتم را با صداي ابراهيم فرخمنش و آهنگ او ضبط كنيم.»

ابراهيم فرخمنش، پدر تئاتر قزوين هنوز نرفته بود تا سال 81 در روزنامه انتخاب، يادداشتي درباره‌اش بنويسم. با شهرام غلامپور، دستگاه ضبط ريلي را از خانه‌اش برداشتيم و رفتيم به خانه زنده‌ياد فرخمنش؛ در محله هلال‌آباد قزوين. يك فصل از «بار ديگر شهري...» ابراهيمي را خواند. غلامپور روي اين يك فصل، موسيقي هم گذاشت و گفت: «حالا مي‌ماند موافقت نادر ابراهيمي و حمايتش از كار.»

نوار را برداشتيم و تابستان روزي در همان سال 1379 راهي خانه ابراهيمي شديم كه هنوز فراموشي سراغش نيامده بود و مي‌دانستيم نيازي به هماهنگي نيست و مي‌شود سه‌شنبه روزي در وقت ملاقات عمومي، پيشش رفت. ابراهيمي نوار را شنيد. صداي فرخمنش به جانش نشست، سبيل‌هايش را دست كشيد و گفت: «موافقم». موافق بود اما كمك مالي نمي‌توانست بكند.

برگشتيم؛ شهرام غلامپور به قزوين رفت و كمتر از دو سال بعد، خردادماه بود كه از قزوين زنگ زدند: «فرخمنش رفت.» و حسرت برايم ماند و بعد كه سراغ آن فصل صدايش گشتم، پيدا نشد. و حالا خردادماه است كه نادر ابراهيمي رفته است.

و حالا «بار ديگر شهري كه دوست مي‌داشتم» به شكل كلمه مانده كه مي‌توانست صدا بشود و آوا و نوار و...

Labels: yaddasht

Labels: book, yaddasht

همه چيز از سلام سينما شروع شد و بعد «حجت غياثوند» كه وقتي كنار من مي‌ايستاد تا كمرم هم نمي‌شد؛ آن‌وقت‌ها با «اسماعيل محمدبيگي» رفيق گرمابه و گلستان بودند.
اين دوتا پا شده و رفته بودند تجريش (در واقع آمده بودند) و شده بودند يكي از كساني كه جلوي دوربين مخملباف، تير در كردند و از ته دل‌شون گريه‌ كردند و عشق‌شان را برملا كردند و بعضي‌هاشان را در فيلم ديديم و بعضي‌هاشان را هم مثل همين حجت و اسماعيل نديديم.
بعد حجت كه مي‌دانست دوستش دارم آمد در پارك شهداي قزوين كه پاتوقم بود و پشت كنكوري‌ام را در آنجا گذرانده بودم. آمد و گفت قرار است در «نون و گلدون» بازي كند كه بعد بازيگر ديگري بازي كرد و حجت ماند كنار.
با اين حال حجت كه مي‌دانست من در خوابگاه سنايي (زير پل كريمخان) در تهران زندگي مي‌كنم، آمد و گفت اوضاع و احوال چطوره؟
- بد. خيلي بد. هرچي مي‌گردم كار پيدا نمي‌كنم.
- هنوز فيلمنامه مي‌نويسي؟
بعد آدرس «محسن مخملباف» را داد كه محسن فرجي چون ازش خوشش نمي‌آمد و آن وقت‌ها هم‌خوابگاهي من بود، بهش نگفتم و يك روز صبح كه دل توي دلم نبود رفتم به طرف دفتر فارابي؛ روبه‌روي آسمانخراش بانك صادرات در طالقاني و بهار.
بعد از نگهبان جلوي در فارابي پرسيدم آقاي مخلمباف امروز ميان؟
- شما؟
- مي‌خوام ببينم‌شون.
البته اين آخري را فكر كنم جور ديگري گفتم كه مثلا مخملباف مي‌دونه كه من امروز ميام. گفت:
- بمونين، تا نيم‌ساعت ديگه ميان.
نيم‌ساعت نشد.
نيم‌ساعت من هي مرور كردم «دستفروش» و «باسيكل‌ران» و «نوبت عاشقي» و «شب‌هاي زاينده‌رود» و «سلام سينما» و «هنرپيشه» و ...
و هي فكر كردم چرا دست‌هام مي‌لرزند.
و هي ديدم كه چشم‌هام دودو مي‌زنند.
و هي‌ فكر كردم او نخواهد آمد؛ مگر به اين سادگي‌هاست كه مخملباف را ببينم.
بعد فكر كردم عجب روزي است امروز.
بعد گفتم كه خب ديدمش، چي بگويم؟
و هي ...

و بعد آمد.
كاپشني سفيد بر تن داشت.
دويدم طرفش؛ از يك پاترول پياده شد؛ محرم زينال‌زاده هم بود همراهش.
بعد من گفتم: عليخاني هستم، مي‌تونم ببينم‌تون؟
بعد دستم را گرفت و از پله‌ها بالا رفتيم.
نمي‌دانم فارابي چه‌ شكلي است الان كه آن روز اصلا نفهميدم چند تا پله را بالا رفتم.
بعد وارد اتاقي شديم كه زينال زاده، صندلي اي برايم گذاشت.

رفته بودم كه بگويم در پشت صحنه كارهايش، كاري بكنم.
رفته بودم كه دوست داشتم رفته باشم.
رفته بودم كه چيزي بگويم.

بعد گفت: چي مي خوني؟
- زبان و ادبيات عرب.
- چقدر خوب.
- اما مي‌خوام فيلم كار كنم.
- عربي بخون. حيفه.
- مي‌خوام پيش شما باشم.

بعد به دروغ گفتم كه كار ندارم. مي‌خواهم كار كنم. وضعيت تحصيلي ام چون كار پيدا نمي‌كنم رو به ترك تحصيلي است.
بعد برداشت و ده هزار تومان داد به من.
بعد تلفن خودش را داد.
بعد تلفن آقاي علاقبند را داد در سيمافيلم.
بعد من ده هزارتومان را از زينال زاده گرفتم و آوردم و همان روز اسم نوشتم در پيش‌فروش فرهنگ معين كه يازده هزار و پانصد تومان بود.

بعد فقط خواب مخملباف را مدام ديدم.
چند بار پيش علاقبند رفتم اما فقط مي‌ديدمش؛ همين.

بعد خيلي سال مي‌گذرد حالا از آن روز؛ از سال 73.
و من چند بار تماس گرفتم با دفتر مخملباف‌ها.
اما نمي‌دانستم چه بگويم؛ ولي مي‌خواستم بگويم: آقاي مخملباف من نيامده بودم ده هزار تومان بگيرم.

بعد كسي تلفن‌هاي دفترشان را جواب نمي‌داد و دوست نداشتم اين راز را به منشي‌تلفني بگويم.
بعد مخملباف را دوست دارم.
بعد هرچه از او مي‌بينم و مي‌خوانم برايم عزيز است.
و همه جا از او تعريف كرده‌ام بدون اين‌كه بدانند چرا تعريفش را مي‌كنم.

وقتي هر كتابي از من منتشر مي‌شد مي‌خواستم به او برسانم كه نمي‌شد.
بعد فيلم «عزيز و نگار» را كه ساختم، خواستم نشانش بدهم كه نشد.
بعد حالا ...

چرا اين‌ها را نوشتم؟
چه مي‌دانم، شايد دوباره بتوانم ببينمش؛ يا لااقل شماره حسابي بدهد كه اين ده هزار تومان را بريزم به حسابش يا آن فرهنگ معين را هديه ببرم برايش.

Labels: Makhmalbaf, yaddasht

Labels: yaddasht

Labels: noroz, yaddasht

آقاي پژوهشگر رفته به روستاي زادگاه من و منزل پدربزرگم و کلي وقتش را گرفته و از او قصه ها و باورها و آداب و رسوم ضبط کرده و برده به رئيس مربوطه اش تحويل داده و حالا من خسته شده ام از بس دنبال آقا يا خانم پژوهشگر گشته ام که نمونه اي از قصه هايي که از پدربزرگم ضبط کرده و حالا او در بين ما نيست بگيرم. آرزويم اين است که با جيب خرجي ام کتابي درباره پدربزرگم چاپ و به جاي حلوا يا خرماي شب جمعه بين اقوام پخش کنم.
مي گردم و مي گردم؛ از اين مرکز مردم شناسي به آن مرکز مردم شناسي. يکي انگشت اشاره به طرف کسي مي گيرد که معاون مرکز است. مي گويم «اما من دنبال پژوهشگري هستم که رفته به روستاي زادگاهم.» مي گويد «همان است که آن وقت ها پژوهشگر بود و حالا معاون رئيس شده و احتمالا اگر مدتي ديگر بياييد ممکن است رئيس شده باشد.» مي گويم «ديگر پژوهش هم مي کند؟» مي گويد: نه ، اما نظارت مي کند بر طرح ها و افتخارش ، پژوهش هايي است که انجام داده.» مي گويم «بعد اين پژوهش ها را منتشر کرده؟» (توي دلم غنج مي افتد که اگر قصه ها و آداب و رسومي که از پدربزرگ ضبط کرده منتشر شده باشد، من ديگر نيازي ندارم از جيب مبارک خرج کنم و مي توانم به همراه کتابي که اسم پدربزرگ را دارد و نشان فرهنگ بومي من است ، خرما و حلوا خيرات کنم.)پيشش مي روم.
سرد جواب مي دهد. سلام مي کنم. آرام سر برمي گرداند، مي گويم : «فلاني ام ، نوه فلاني.» نگاه مي کند که «خب؟» مي گويم : «رفته بوديد روستاي زادگاه من.» مي رود به فکر.
مي گويم : «يادتان مي آيد کره و قيماق و پنير کوزه اي هم آورد برايتان و آن عسلي که من برايش برده بودم » (چند چوب کندوي زنبور عسلي که داشت ، خيلي وقت بود خالي شده بود).
مي بينم آب دهانش را قورت مي دهد. مي گويم : «حتي گفته بود چند نفري رفته بودين. تمام آن چند روزي را هم که مانديد پذيرايتان شد و نگذاشت تنها بمانيد و حق ميهمان را ادا کرد در حق تان.»
نگاه مي کند و نفسي پر مي کند و مي گويد: «چه خوب ! خوب هستند حالا؟»
مي گويم : «عمرشان را دادند به شما.»

Labels: folk, yaddasht

Labels: folk, yaddasht

Labels: yaddasht

Labels: yaddasht

Labels: yaddasht

تادانه نوشت: اول فكر كردم دو سال قبل بود بعد يادم افتاد 20 ماه از تعطيلي قابيل مي گذرد و آن وقت ياد سعيد موحدي افتادم و بعد ناخودآگاه به خاطر آوردم كه آبان 83 بود و تازه هفت ماه از انتشار قابيل مي گذشت. محسن بني فاطمه دوباره برگشته بود به دنياي اينترنت، بعد از مدت ها فراري بودنش از وبلاگ نويسي و اينجايي بودن و الحق كه اگر نبود قابيل هم نبود (اگرچه هميشه از اين كه گفته شود قابيل دست پخت او و من بوده، فراري است).
آن وقت قرار شد من مطالب را جمع كنم كه تهران هستم و او كارهاي فني اش را انجام دهد در آرامش كرمان.
بعد جمع كردم يكي يكي.

از پيدا كردن برادر غلامحسين ساعدي گرفته تا گرفتن يادداشت از دكتر جواد مجابي، محمدعلي سپانلو، زنده ياد سعيد موحدي، فريدون حيدري ملك ميان، علي موذني، افشين نادري و عليرضا سيف الديني و بعد كساني كه قرار بود حضور داشته باشند در اين ويژه نامه و نيامدند و حيف از مطالبي كه دوست داشتم برسند و نرسيدند.

اين ويژه نامه دوم آذر 83 منتشر شد و ترديد ندارم از كارهايي بوده كه هرگز فكر نكرده ام عبث رفته و يك ماه از عمر و پولم را هدر داده ام. ساعدي را هميشه دوست داشتم و دارم و دلم مي خواسته و مي خواهد درباره اش حرف بزنم و حرف بزنم و حرف بزنم.

بگذريم از اين كه سال دوم قابيل را با ترس و لرز و واهمه هاي بي نام و نشان رفتيم جلو. محسن بود و دوستاني كه بودند و نبودند. ترسي پنهان بود كه باعث شده بود همه جا بگوييم قابيل، با مديريت تحريريه اي منتشر مي شود و لابد همه فكر مي كردند تحريريه يعني دو دست آدم ِ آدم، اما دلم براي تنهايي آن روزهاي خودم و بني فاطمه تنگ مي شود و خيلي وقت ها دلم پر مي كشد براي روزهاي رفته كه ديگر رفته اند اما خوشحالم كه خوش رفته اند؛ مثل اين روزها كه مي روند و نمي دانيم كه دارند مي گذرند.

Labels: gholamhossein-saedi, iranian-writer, nasl-2, Persian-literature, sepanlo, yaddasht

عاشورا در روستاي ميلك (رودبار و الموت)
عكس: تورج خامنه زاده - تصوير سال 85

تاسوعا عاشوراي پارسال نه، پيارسال بود. تورج خامنه زاده از قبل گفته بود كه ببرمش ميلك. "قدم بخير مادربزرگ من بود" را خوانده بود و مي خواست عكس هايي بگيرد از دنياي به خيال او وهم آلود اين روستا. چند بار قرار شد ببرمش كه هر بار نمي شد و دست آخر ، بهمن 84 راهي ميلك شديم.
غروب بود كه رسيديم. فضا وهم آلود بود. خورشيد داشت از اسپي گيله (گردنه سفيد) غرب ميلك مي افتاد توي دره هاي آن دورها كه مرز رودبار الموت و رودبار زيتون است.
عكس گرفت و عكس گرفت از ديوارها و درخت ها و آدم ها و گورها و گنبد امامزاده اسماعيل. شب هم رفتيم عزاداري پيش از تاسوعا.

ميلكي ها دو عَلم دارند كه قديم ، علم كوچك را صبح تاسوعا برمي داشتند و كرنا مي زدند رو به ورگيلي ها (روستاي پايين ميلك) كه يعني ما داريم مي آييم. بعد آن ها مي آمدند پيشواز و ميلك ها و ورگيلي ها مي رسيدند به هم و آنجا عزاداري مي كردند و بعدازظهر با هم برمي گشتند كه بعد علم ِ بزرگ ميلك را ببرند پيشواز علم كوچك و با هم بروند جلوي امامزاده كه السلام و السلام بخوانند. پنج صبح روز عاشورا هم باز مي رفتند امامزاده كه "زاره زاره" بخوانند و عزاداري كنند براي سيدالشهدا.

الغرض، تورج خامنه زاده شب تاسوعا از عزاداري عكس گرفت و همان شب به بزرگان ميلكي گفتيم كه صبح زودتر بيايند مسجد كه پيش از بردن عَلم به ورگيل، عكس هايي هم گرفته شود.
ميلكي ها هم آمدند. تورج هم عكس گرفت. بعد با هم ورگيل هم رفتيم. دو ساعت پياده روي است از ميلك تا ورگيل. بعد هم برگشتيم و از تادانه درخت ميلك عكس گرفتيم و باقي عزاداري.

گذشت تا هفته قبل كه عليرضا روشن زنگ زد كه ديده اي يوسف؟
- چي را؟
- جشن تصوير سال است در خانه هنرمندان و عكسي هم آنجاست با عنوان "عزاداري در روستاي ميلك"
- عكس ِ تورج خامنه زاده است؟
- بله.

بعد خودم رفتم و ديدم. كار جالبي كرده خامنه زاده. دوازده عكس از عكس هاي صبح تاسوعا در فرم هاي مختلف را با هم يك تصوير كرده؛ تصوير عزاداري اهالي ميلك.

بعد بهش زنگ زدم. جواب نداد.
بعد زنگ زدم خانه اش. نبود.
بعد زنگ زدم به اميرحسين ثنايي، هم اتاقي اش. گفت نيست.
گفتم كجاست؟ گفت كشمير بود. آمد و رفت پاريس.

بعد ايميل زدم به تورج.
بعد جواب تورج امروز صبح رسيد كه نوشته:
سلام يوسف جان
دمت گرم رفيق
عكس را ايميل كردم
20 روز هند بودم
و حالا با مهدي وثوق نيا و حمزه اي پاريس هستيم
مي بوسمت
تورج

لينك هاي مرتبط
سايت خانه هنرمندان ايران ... اينجا
تورج خامنه زاده در گروه عكاسان قزوين ... اينجا
نمايشگاه تصوير سال به روايت سايت عكاسي ... اينجا
آغاز پنجمین جشن تصویر سال-بي بي سي ... اينجا

Labels: ashoura, milek, Tooraj-Khamenehzadeh, yaddasht

Labels: yaddasht