حسین سناپور: این روزها که سالمرگ جلال آل احمد است، دوباره با ویژه نامه ها و یادداشت ها بحثِ خودش و کارهاش محلِ حرف و بحث شده است. به گمانم همین نشان می دهد که آل احمد کم کسی نبوده و تاثیرگذاری اش در مسیر فعالیت های روشن فکری تاکنون بیش از هر کس دیگری بوده است (همین جا مختصر و مفید بگویم که روشن فکری را من در معنای سارتری آن به کار می برم و نه معادل متفکر و مانند آن). اما ضمنا می دانم که روشن فکری ما هم (سوای آن چه بخش فرهنگی _ سیاسی حکومت می کند با خاطره ی او) دارد هم میراث او را بازنگری می کند و هم بیش تر از آن دارد با آن میراث تسویه حساب می کند. شاید ناگزیر هر کسی مثل من هم باید با این میراث تکلیف اش را معلوم کند، با میراثی که صرفا یک نفر نیست و یک دوره و یک جریان هم بوده است و هنوز هم چنان هم بخشی از درگیری ها و مسائل ما را تشکیل می دهد.

موسسه خانه كتاب، مجري برگزاري جايزه جلال آل‌احمد از جامعه نويسندگان ادبيات داستاني كشور، براي ارسال آثارشان به دبيرخانه اين جايزه دعوت كرد. داستان، نقد ادبي، مستندنگاري و تاريخ‌نگاري، حوزه‌هايي هستند كه در اين جايزه ادبي داوري مي‌شوند.-
به گزارش خبرگزاري كتاب ايران(ايبنا)، به نقل از روابط عمومي موسسه خانه كتاب، در فراخواني كه از سوي دبيرخانه اين جايزه منتشر شده است، آمده:

«پنجمين دوره جايزه ادبي جلال آل‌احمد، با مشاركت معاونت امور فرهنگي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي و موسسه خانه كتاب، آذر ماه سال جاري مقارن با زادروز نويسنده توانا و صاحب سبك، سيد جلال آل احمد برگزار مي‌شود.

ایسنا: امير احمدي آريان، نويسنده و منتقد ادبي، گفت: آل احمد زياد فحش خورده است؛ ولي من طرفدار او هستم و مي‌خواهم بگويم که اتفاقا جلال آدم خيلي مدرني بود؛ چرا که اگر معيارهاي جامعه ايران را درنظر بگيريم، مي‌بينيم که او اهل خطرپذيري بود و خطر کردن در آن شرايط به جسارت و جرأت زيادي احتياج داشت. من اين را معيار مدرن بودن جلال مي‌دانم.
او در توصيف اين ويژگي افزود: خيلي از روشنفکران ايران هميشه محافظه‌کاري به خرج مي‌دادند و صبر مي‌کردند تا غبار و مه فروبخوابد و بعد وارد عرصه شوند و اعلام موضع کنند. اين‌که روشنفکري صبر مي‌کند و جرأت خطر کردن ندارد، يک بحث است و اين‌که خطر کني و به استقبال خطا و اشتباه بروي، يک بحث ديگر.
احمدي آريان ادامه داد: رضا براهني و جلال آل احمد کساني هستند که اشتباه‌هاي زيادي داشته‌اند و شايد اگر به آثارشان نظر بيندازيم، متوجه مي‌شويم که نيمي از آثار آن‌ها مملو از مواضع و ديدگاه‌هاي اشتباه است؛ ولي بايد قبول کنيم که آن‌چه را اين دو داشتند، بقيه نداشتند و آن خطرپذيري بود. جلال سرگشته بلاتکليفي بود که خودش را مخاطب قرار داد و سرگشتگي‌ها و تناقض‌هايش را با جسارت فاش کرد.
اين نويسنده و مترجم در تحليل داستان‌هاي کتاب "پنج داستان" آل احمد گفت: آن‌چه در اين داستان‌ها توجهم را جلب کرد، نقطه اشتراکي است که بين پنج داستان و رمان "سنگي بر گوري" مي‌بينم و آن مسأله اختگي است. در هر دو اين کتاب‌ها قهرماناني مي‌بينيد که ويژگي مشترکي دارند. آن‌ها مي‌خواهند کاري را انجام دهند؛ ولي نمي‌توانند. مي‌خواهند تغييراتي کوچک و بزرگ ايجاد کنند؛ ولي قادر نيستند. حتا در کتاب "غرب‌زگي" هم چنين مايه‌اي را مي‌توان پيدا کرد. او در اين کتاب مي‌گويد کساني مي‌خواهند تغييراتي ايجاد کنند؛ ولي غرب آن‌ها را اخته کرده است.
احمدي آريان تأکيد کرد: به نظرم اين‌که بگوييم جلال کتاب "سنگي بر گوري" را به دلايل شخصي نوشت نه به قصد انتشار، تفاوتي در نگاه ما به کتاب ايجاد نمي‌کند. حتا معتقدم اگر او زنده مي‌ماند، خودش "سنگي بر گوري" را منتشر مي‌کرد. او در اين کتاب يک سوژه مضمحل‌شده است و با جسارت به خودش هجمه مي‌کند. جسارت جلال، جسارت اعتراف است؛ نه اعتراض به بيرون.
او سپس درباره ويژگي‌هاي نثري آثار جلال گفت: به نظرم بايد نثر داستان‌هاي او را بررسي کنيم تا ببينيم بر ديگران اثر گذاشته است يا خير. از ويژگي‌هاي نثر او مي‌توان به ايجاز و پرهيز از زياده گويي، استفاده از زبان عاميانه بدون لمپن‌بازي و بالا بردن ريتم داستان اشاره کرد. به نظرم، غلامحسين ساعدي و رضا براهني ادامه‌دهنده نثر آل احمد هستند. نقدنويسي براهني به لحاظ استراتژي و برخورد با مقولات، تحت تأثير آل احمد قرار دارد و ساعدي هم در داستان‌نويسي متأثر از اوست؛ هرچند در تأثيرگذاري آل احمد بر ادبيات بعد از خودش اجحاف شده است.
اين منتقد ادبي در پايان گفت: ما در تاريخ ادبيات‌مان کم‌تر کسي را داريم که از خودش به عنوان يک سوژه متلاشي ياد کند. شما از يک‌سو شاملو و گلستان را ببينيد که با چه تفرعني خودشان را عرضه مي‌کنند و از طرف ديگر اعتراف معطوف به خويش جلال را هم ببينيد که چطور خودش را بيرون مي‌ريزد و افشا مي‌کند. اين‌که يک نفر سه بار سراغ ايدئولوژي مي‌رود و يک بار مذهبي، يک بار کمونيست و يک بار اگزيستانسياليست مي‌شود، نشان‌دهنده سرگشتگي اوست؛ در حالي‌که کسي مثل گلستان نشان داده که با هر حکومتي مي‌تواند کنار بيايد

امروز دوم آذر است و دلم تنگ شده برای دوم آذر 1383 که از یک ماه قبلش، من و سیدمحسن بنی فاطمه در تدارک ویژه نامه‌ای برای غلامحسین ساعدی بودیم و با چه مکافاتی مطالب را من در تهران جمع کردم و او کارهای فنی‌اش را در کرمان انجام داد و سرانجام به دوم آذر رسیدیم و خوشحال بودیم که کم کاری نکرده‌ایم در بزرگداشت خالق «عزاداران بیل» و «واهمه‌های بی نام و نشان» و «ترس و لرز» و «گور و گهواره» و ... ویژه نامه غلامحسین ساعدی را منتشر کردیم؛ از آن جمع حالا «سعید موحدی» رفته پیش ساعدی. وقتی قزوین بودم و دانش آموز دبیرستان و تئاتر کار می کردم، دیوانه وار نمایشنامه‌های ساعدی را از کتابخانه شهدا گرفتیم و می‌خواندیم و از داستان‌نویس بودن او غافل بودیم حال آن که او همان اندازه که نمایشنامه‌نویس بزرگی است، داستان‌نویس قدر هم هست.
امروز دوم آذر است و دلم تنگ شده برای دوم آذر 1386 که در جام‌جم‌آنلاین کار می کردم و چقدر هم اینجا را دوست داشتم که آرامشی فراهم کرده بودم برای خودم طی چند سال و خدا ببخشد بر کسی که جام جم آنلاین را برهم زد. در همین جا بود که وقتی خبرهای روزانه را در سایت ها و روزنامه ها و مجلات عربی جستجو می کردم و ترجمه، با فراغ بال، می نشستم پای تادانه و به یاد خیلی از بزرگان ادبیات، ویژه نامه ای منتشر کردم که یکی اش جلال بود؛ به یاد جلال آل احمد. وقتی هنوز دانشجو نشده و به تهران نیامده بودم، هدایت و آل احمد و درویشیان و دولت آبادی، نهایت داستان‌نویسی بود برایمان که بعد با صادق چوبک و ابراهیم گلستان و هوشنگ گلشیری و دیگران آشنا شدم و دیدم دنیای داستان، دنیایی فراخ تر از آنی است که ما می پنداریم، هزارتویی با دنیاهای گوناگون.
برای من این دو نویسنده به یک اندازه بزرگند و عجیب این که دلمشغولی‌هایم دنباله هر دوی این هاست. هر دو داستان نویس هستند. هر دو گردآورنده فرهنگ مردم هستند. هر دو سرشان درد می کرد این طرف و آن طرف سرک بکشند و ...
به راستی اگر ساعدی فکر می کرد که نمایشنامه نویس و داستان‌نویس بزرگی است و پس کسرِ شان دارد برود دنبال فرهنگ مردم، آیا کتاب های بی نظیری در عرصه فرهنگ مردم مثل «ایلخچی» و «اهل هوا» و «خیاو» هرگز متولد می شدند؟
یا اگر جلال نرفته بود به روستای اجدادی اش در طالقان و مونوگرافی این روستا را ننوشته بود کتاب «اورازان» اصلا شکل می گرفت؟ یا «تات نشین های بلوک زهرا» و یا ...
کاش کمی، فقط کمی بلندنظر باشیم و یکی را به نفع دیگری مصادره نکنیم و در این روز، یاد هردوشان باشیم؛ غلامحسین ساعدی و جلال آل احمد.

روستانویسان
[تراژدی، رئال و نوستالژی]
میکائیل رسولزاده

انتشارات پینار
چاپ اول 1388
تیراژ: 1000 نسخه
208 صفحه وزیری
قیمت 3200 تومان
شابک: 8-32-2668-964-978

انتشارات پینار: کرج. چهارراه طالقانی. طالقانی شمالی. کوچه شهروز. پلاک 90/ تلفن: 02612228496/ 09357283923/ 09123416183

میکائیل رسولزاده، داستان‌نویس و محقق در مقدمه اول کتاب به این سوالات پاسخ داده است: روستانویس کیست؟ روستانویسی (ادبیات روستایی) یعنی چه؟ داستان، رمان و شعر بومی چیست؟ آیا اثر بومی - اقلیمی، ژانر متفاوتی در ادبیات است و یا ادامه نوشته‌های مدرن روزگار ما؟ روستانویسی (روستا - بومی و اقلیمی) چگونه شکل گرفته‌است.
نویسنده پس از مقدمه مفصل خود بر کتاب «روستانویسان» به بررسی زندگی و آثار یازده نویسنده ‌(محمود دولت‌آبادی، جلال‌آل‌احمد، شهریار، غلامحسین ساعدی، امین فقیری، منصور یاقوتی، محمد بهمن‌بیگی، صمد بهرنگی، هوشنگ مرادی‌کرمانی، بهرام صادقی و یوسف علیخانی) پرداخته‌است.
از رسولزاده پیش از این کتاب «افسانه‌های بوزقوش» منتشر شده‌است.

این خبر در خبرگزاری مهر و چراغ های رابطه و اینجا

با پارسنامک ... اینجا
در باب جایزه جلال ... اینجا
«چهره‌هفته» ... اینجا و اینجا (PDF)
نقد «علی قانع» (فرهنگ آشتی) ... اینجا
گفتگو با مسعود باستانی (شهرگان) ... اینجا
گزارش روزنامه همشهری / حرکت در مه ... اینجا
نقد «عبدالعلي دست‌غيب» بر اژدهاکشان ...اینجا و اینجا
گفتگو با بهنام ناصری (روزنامه اعتماد ملی) ...اینجا و اینجا
بازتاب‌های گسترده جایزه جلال‌آل‌احمد (کتاب هفته) ... اینجا
بزرگداشت و هدیه و سپاس (روزنامه ولایت قزوین) ... اینجا
دلایل داور جایزه جلال برای شایسته تقدیر بودن اژدهاکشان ... اینجا

صفحه ویژه برندگان دوره نخست ... اینجا و اینجا و اینجا

روزنامه های
ایران، اعتماد، خراسان، کارگزاران، کیهان، حیات نو، جام جم
هموطن، جوان، سرمایه، سیاست روز، قدس
به روایت دیلمستان و مهدی امیری نظری برسری ... اینجا

مهر ... اینجا
شهر ... اینجا
ایسنا ... اینجا
فارس ... اینجا
بنیاد رودکی ... اینجا
ارشاد قزوین ... اینجا
خبرگزاری کتاب ... اینجا
واحد مرکزی خبر ... اینجا
گزارش تصویری ایبنا... اینجا
گزارش تصوری ایسنا ... اینجا
گزارش تصویری فارس ... اینجا
گزارش تصویری مهر ... اینجا و اینجا
News ... Photos ... Jalal Al-e Ahmad Literary Award

شیوه داوری کاملا بی‌طرفانه بوده ... اینجا
هنوز قومي و قبيله‌اي عمل مي‌كنيم ... اینجا
گفتگو با خبرگزاری ایبنا ... اینجا

سایت جایزه ... اینجا
سلام آقا جلال ... اینجا
دولتي‌ترين جايزه ايران ... اینجا
می توان اثر را نقد کرد ... اینجا
آقام یوسف اژدها بکش! ... اینجا
اگر جایزه‌یی را نمی‌پسندیم ... اینجا
آینده با کسی شوخی ندارد ... اینجا
جای خالی خانم سیمین دانشور ... اینجا
شترسواری با زنده‌یاد جلال آل‌احمد! ... اینجا
نه برادر من اين اسمش قبيله بازي نيست ... اینجا
يوسف عليخاني؛ نبرد با اژدها و جلال ... اینجا
تصویری از لوح یادبود جایزه جلال آل احمد ... اینجا
یک جایزه دولتی درست مثل جشنواره فیلم فجر ... اینجا

دوم آذر؛ روز تولدِ غلامحسین ساعدی و جلال آل احمد ... اینجا
پشت سرت را نگاه نكن اژدها كشان است ... اینجا